Dit onderzoek wil Antwerpen ouderenvriendelijker maken door ouderen actief te betrekken via bevragingen en participatie, waardoor ze zich meer gehoord en verbonden voelen met hun leefomgeving. Tegelijk richt het project zich op lokale besturen als belangrijke stakeholders, met als doel om de verzamelde inzichten te vertalen naar beleidsmaatregelen die de levenskwaliteit van ouderen duurzaam verbeteren.
Probleemstelling
De vergrijzing stelt steden zoals Antwerpen voor grote uitdagingen op het vlak van toegankelijkheid, welzijn en participatie van ouderen. Hoewel het WHO-raamwerk voor ouderenvriendelijke steden internationaal wordt toegepast, ontbreekt in Antwerpen een systematische aanpak op districtsniveau. Ouderen ervaren barrières in mobiliteit, publieke ruimte en dienstverlening, en eerdere dataverzameling toonde aan dat de vertaalslag naar concrete actie vaak uitbleef.
Dit onderzoek zet daarom in op participatief actieonderzoek, waarbij ouderen, onderzoekers en beleidsmakers samen werken aan haalbare oplossingen voor knelpunten in de leefomgeving. Door in te zetten op co-creatie en districtspecifieke trajecten, zoals in Deurne, wil het project niet alleen de betrokkenheid van ouderen vergroten, maar ook beleidsimpact realiseren en bijdragen aan een duurzame, ouderenvriendelijke stad.
Onderzoeksvragen
In welke mate ervaren oudere, niet-residentieel wonende Antwerpenaren hun district als ouderenvriendelijk?
- Wat zien de oudere, zelfstandig wonende inwoners van een Antwerps district als prioritaire actiepunten om kwalitatief, niet-residentieel wonen te bevorderen?
- Welke acties willen oudere bewoners opzetten op basis van het onderzoek en wat leert het ondernemen van deze acties ons over de drempels en hefbomen in de strijd voor een ouderenvriendelijker district?
Onderzoeksvragen voor districten Hoboken en Borgerhout
- Hoe kunnen we aanbevelingen vanuit het ‘vooronderzoek’ concretiseren tot acties?
- Welke zijn de meest efficiënte en effectieve kanalen hiertoe?
- Hoe kunnen we hier zorgen voor een duurzame aanpak waarin participatief actieonderzoek vooropstaat?
Onderzoeksvragen voor district Deurne
- In welke mate ervaren oudere, niet-residentieel wonende bewoners van Deurne dit district als ouderenvriendelijk?
- Welke mogelijke verbeterpunten zien zij in hun district om te werken aan een meer ouderenvriendelijke omgeving?
- Welke voorbereidingen kunnen we als onderzoekers treffen om, na de primaire datacollectie rond ouderenvriendelijke steden, over te gaan op participatief actieonderzoek waarbij concrete veranderingen worden gerealiseerd samen met de senioren en het lokale bestuur?
Onderzoeksmethode
In district Deurne worden de noden van zelfstandig wonende 65-plussers bevraagd via een gevalideerde WHO-checklist. Studenten en oudere vrijwilligers helpen bij de dataverzameling, wat intergenerationele samenwerking en betrokkenheid versterkt. De surveyresultaten worden besproken in focusgroepen, waar ouderen actief meedenken over prioriteiten en beleidsacties, in een co-creatief proces.
In Hoboken en Borgerhout ligt de nadruk op Participatory Action Research (PAR). Hier wordt een taskforce van ouderen opgericht die structureel in dialoog gaat met het districtsbestuur. Via regelmatige bijeenkomsten en gezamenlijke actieplanning worden knelpunten uit eerdere trajecten vertaald naar concrete aanbevelingen en beleidsmaatregelen. Ouderen nemen hierbij een actieve rol op in zowel het denk- als het uitvoeringsproces.
Deze aanpak leidt tot gedragen, lokale oplossingen en een overdraagbare methodiek die ook in andere districten en beleidsdomeinen inzetbaar is.
Verwachte resultaten
- De inzichten uit het onderzoek in Hoboken en Borgerhout worden gebundeld in een SilverScore-model dat de geïnventariseerde knelpunten blootlegt.
- De inzichten uit het onderzoek in Deurne worden verzameld in een onderzoeksrapport
- Protocol voor participatief actie-onderzoek bij ouderen
- Studiedag