Hoe verloopt samenwerking wanneer een patiënt plots het bewustzijn verliest? Wat gebeurt er wanneer men een mogelijks levensreddende therapie weigert? En hoe reageren toekomstige zorgprofessionals wanneer een onverwachte noodsituatie zich voordoet?
Tijdens de recente interprofessionele simulatietrainingen kregen studenten Verpleegkunde, Vroedkunde en Geneeskunde van AP Hogeschool en Universiteit Antwerpen de kans om dat in veilige omstandigheden te ervaren, onder toeziend oog van lector-onderzoeker Luka Van Leugenhaege.
De vormingsdagen maken deel uit van Stimulanz, een Interreg-project dat inzet op interprofessionele samenwerking in de gezondheidszorg én op samenwerking over landsgrenzen heen. De simulaties vormen één van de werkpakketten waarmee partners willen bouwen aan duurzame, toekomstgerichte samenwerking tussen verschillende disciplines.
Als het onverwachte gebeurt: oefenen vóór het echte werk
Elke simulatie brengt studenten samen rond een realistisch uitgewerkt scenario, zoals een zwangere vrouw met een cardiale voorgeschiedenis die in een park bewusteloos raakt, een vrouw die zeer plots moet bevallen, of een gesprek met een patiënt die twijfelt over het verderzetten van een oncologische behandeling.
De patiënt wordt vertolkt door een pop of door een simulatiepatiënt. De setting benadert de realiteit, inclusief tijdsdruk, onverwachte wendingen en teamdynamiek. En dat is precies de bedoeling: “De simulaties creëren voldoende spanning om studenten in hun learning zone te brengen.” aldus Pieter Mertens, anesthesist en ervaren simulatie begeleider.
Leren door te kijken én doen
Alle studenten spelen de ene keer een rol in het scenario, de andere keer zijn ze dan weer observator. Wie uitvoert, neemt klinische beslissingen die ze in een echte stagecontext vaak nog niet kunnen nemen. Wie observeert, kijkt naar samenwerking, communicatie en klinisch redeneren.
Die afwisseling brengt belangrijke inzichten naar boven. Studenten herkennen waar ze sterk staan, maar ook waar hun aanpak vastloopt, zonder dat daar risico's aan verbonden zijn.
“Je merkt in deze scenario’s je blind spots op, omdat je nog niet gewoon bent om zo samen te werken en zelf beslissingen te nemen” zegt één van de studenten Geneeskunde.
De nabespreking na elk scenario is cruciaal. Daar analyseren studenten samen met de begeleiders wat goed werkte en wat misliep. Niet om fouten te benadrukken, maar om denkprocessen helder te maken en samen strategieën te zoeken om in de toekomst efficiënter samen te werken.
Samenwerken over disciplines heen
Deelnemen aan een scenario betekent ook samenwerken met studenten uit andere opleidingen. Dat levert volgens de studenten zelf een grote meerwaarde op. Het laat toe om van dichtbij te zien hoe andere disciplines redeneren en wat hun expertise inhoudt. Die herkenning verlaagt de drempel tussen de toekomstige zorgprofessionals.
“Op deze manier kwam ik meer te weten over de andere zorgprofessionals, wat zij kennen, kunnen en welke klemtonen zij leggen in zulke situaties,” vertelt een deelnemer.
Een veilige omgeving om te groeien
Wat opviel tijdens de vormingsdagen, is de solidariteit onder de studenten. Ze waren open in hun reflecties, waarin ze zowel de goede als minder goede aspecten van de samenwerking onder de loep namen op een empathische manier. De begeleiders zien dat als een belangrijk signaal: “Op het einde van de dag zijn we tevreden als we erin geslaagd zijn een leeromgeving creëren waarin studenten zich veilig genoeg voelen om moeilijkheden te bespreken. Dáár gebeurt de groei en het is zeer fijn om die reflectieprocessen te aanschouwen,” aldus projectverantwoordelijke Luka Van Leugenhaege.
Studenten geven aan dat de manier van werken hen niet alleen helpt in acute situaties, maar ook toepasbaar is in de bredere context van patiëntenzorg: van communicatie tot het inschatten van de groepsdynamiek binnen een zorgteam.
Blik op de toekomst: naar duurzame verankering
Voor de organisatoren vormen deze dagen de kers op de taart van veel voorbereidend werk binnen het Interreg-project. Maar de ambitie gaat verder dan de huidige reeks vormingen. Het doel is om deze vorm van interprofessioneel simulatieonderwijs op termijn duurzaam voort te zetten binnen de opleidingen. Want wanneer studenten meer ervaring opdoen met interdisciplinaire samenwerking vóór ze het werkveld betreden, sluit dat beter aan bij de realiteit waarin zorgteams dagelijks functioneren.
Conclusie; wat deze aanpak écht oplevert
De Stimulanz-trainingen tonen hoe krachtig simulatieonderwijs kan zijn wanneer realisme, interdisciplinaire samenwerking en reflectie samenkomen. Door in veilige omstandigheden complexe zorgsituaties te oefenen, bouwen studenten aan leiderschap, zelfvertrouwen en teamwork, kwaliteiten die essentieel zijn voor de gezondheidszorg van morgen.
