Hoe zorgen we ervoor dat generatieve AI de creatieve sector versterkt, zonder de autonomie van makers, organisaties en onze cultuur uit handen te geven? Die vraag staat centraal in de nieuwe beleidsnota 'Bouwstenen GenAI voor de creatieve sector', ontwikkeld door AP Hogeschool en Thomas More in het kader van de VLAIO-projecten Creative AI en MediaGenie.
Generatieve AI biedt ongekende mogelijkheden voor ontwerp, media, communicatie, cultuur en entertainment. Tegelijk stelt de technologie organisaties voor belangrijke keuzes rond auteursrecht, transparantie, infrastructuur, opleiding en de rol van de mens in het creatieve proces. Wij vertrekken vanuit één centrale overtuiging: AI moet de creativiteit van mensen versterken, niet vervangen. Daarom staat autonomie centraal op drie niveaus:
- Persoonlijke autonomie: de maker behoudt de regie over het creatieve proces.
- Organisatorische autonomie: organisaties houden controle over hun data en workflows.
- Sectorale autonomie: Vlaanderen en Europa bouwen aan een eigen, betrouwbare AI-ecosysteem.
Vijf bouwstenen voor een toekomstbestendige AI-strategie
We formuleren vijf bouwstenen die samen een kader bieden voor een verantwoorde integratie van generatieve AI.
1. Europese autonomie
Een sterke creatieve sector vraagt om investeringen in Europese AI-infrastructuur, open technologieën en een gezond investeringsklimaat. Zo verminderen organisaties hun afhankelijkheid van gesloten, niet-Europese AI-platformen en vermijden ze zogenaamde platform lock-in.
2. Human-in-the-loop
Menselijke creativiteit blijft het uitgangspunt. De nota pleit voor duidelijke juridische kaders rond mens-AI co-creatie, aandacht voor de impact van AI op creatieve beroepen en bescherming van Vlaamse en Europese cultuur tegen ongewenste homogenisering door algoritmes.
3. Creatieve AI-workflows
Generatieve AI evolueert van automatisering naar samenwerking. Organisaties worden aangemoedigd om AI structureel te integreren in hun creatieve processen, met model-onafhankelijke workflows en voldoende controle over de uiteindelijke output. Tegelijk is er ruimte nodig voor nieuwe culturele en artistieke expressievormen die dankzij AI ontstaan.
4. Leercultuur
Duurzame AI-adoptie vraagt meer dan technische kennis. De beleidsnota benadrukt het belang van AI Fluency: professionals moeten AI kritisch, creatief en verantwoord leren inzetten in hun dagelijkse praktijk. Continue opleiding, experimenteren en samenwerking met kennisinstellingen zijn daarbij essentieel.
5. Transparantie
Vertrouwen ontstaat door openheid. De nota pleit voor duidelijke AI-charters, transparantie over gebruikte data en heldere afspraken over wanneer AI werd ingezet bij de creatie van content. Zo kunnen organisaties voldoen aan de Europese AI-wetgeving én het vertrouwen van hun publiek versterken.
Praktijkgericht onderzoek als fundament
De beleidsnota bouwt voort op de inzichten uit de VLAIO TETRA-projecten Creative AI (AP Hogeschool) en MediaGenie (Thomas More). Beide projecten onderzoeken hoe generatieve AI op een mensgerichte manier kan worden ingezet binnen de creatieve industrie. Door praktijkgericht onderzoek te combineren met samenwerking tussen onderzoekers, bedrijven en beleidsmakers willen we als hogescholen bijdragen aan een AI-transitie die innovatie stimuleert én maatschappelijke waarden beschermt.
Lees hieronder de volledige beleidsnota.
